Böbrek Kanseri

Böbrek kanseri, vücudun filtreleme sistemi olan böbreklerin içindeki hücrelerin anormalleşerek kontrolsüzce çoğalması ve kötü huylu bir kitle (tümör) oluşturmasıdır. Sessiz bir şekilde ilerleyen bu hastalık, ürolojik onkoloji alanında en sık karşılaşılan sağlık sorunlarından biridir. Güncel böbrek kanseri tedavisi, sadece tümörü yok etmeyi değil aynı zamanda sağlam böbrek dokusunu maksimum düzeyde koruyarak hastanın genel sağlığını güvence altına almayı hedefler. Gelişmiş görüntüleme teknolojileri sayesinde erken teşhis edilen böbrek kitleleri, modern ve hassas cerrahi teknikler yardımıyla yüksek başarı oranlarıyla vücuttan temizlenebilmektedir. Organ kaybı yaşanmadan sağlanan bu tam iyileşme, hastaların ömür boyu sağlıklı ve aktif bir hayat sürmelerine olanak tanır.

Böbrek kanseri nedir ve neden günümüzde daha sık karşılaşıyoruz?

Böbrek kanseri, en temel tanımıyla böbreğin kanı süzen ve idrarı oluşturan mikroskobik tüplerindeki hücrelerin başkalaşım geçirerek saldırganlaşmasıdır. Vücudun savunma mekanizmalarından kaçmayı başaran bu hücreler, zamanla birleşerek bir kitle halini alır. Tıbbi istatistiklere bakıldığında, bu hastalığın görülme sıklığının son yıllarda dünya genelinde istikrarlı bir şekilde arttığı dikkat çekmektedir. Her yıl ortalama yüzde iki ile üç arasında bir artış rapor edilmektedir.

Bu artış ilk bakışta oldukça korkutucu bir tablo gibi algılanabilir. Ancak işin aslı çok daha farklı ve aslında umut vericidir. Vaka sayılarındaki bu artışın temel nedeni, hastalığın aniden çok daha yaygın hale gelmesi değil tıbbi görüntüleme teknolojilerindeki devasa ilerlemeler ve insanların eskiye oranla çok daha sık sağlık kontrolünden geçmesidir. Günümüzde safra kesesi şikayeti, mide ağrısı, hazımsızlık veya tamamen farklı bir sebeple hastaneye başvuran bir kişiye yapılan rutin bir karın ultrasonografisinde, henüz milimetrik boyutlarda olan şüpheli böbrek kitleleri tesadüfen saptanabilmektedir.

Eskiden bu kitleler vücudun derinliklerinde yıllarca sessizce büyür, ancak çok büyük boyutlara ulaşıp çevre organlara zarar verdiğinde veya kanama yaptığında fark edilirdi. Bugün ise tesadüfen yakalanan bu kitlelerin büyük bir çoğunluğu çok erken evredeki, henüz hiçbir yere sıçramamış ve hastaya hiçbir şikayet vermemiş olan küçük tümörlerdir. Yani teknolojinin gelişmesi sayesinde hastalık sayısında istatistiksel bir artış görünse de bu durum aslında kanseri en zayıf ve en tedavi edilebilir anında yakaladığımız anlamına gelmektedir. Erken teşhis sayesinde bu hastalığa bağlı hayati risk oranları belirgin bir şekilde düşüş göstermektedir.

Böbrek kanseri riskini artıran temel faktörler nelerdir?

Hücrelerin neden bir anda genetik yapılarını değiştirip kanserleştiği her zaman tek bir nedene bağlanamaz. Ancak hücresel bozulmayı tetikleyen, hızlandıran ve hastalığa zemin hazırlayan bazı temel risk faktörleri bilimsel olarak kanıtlanmıştır.

Risk faktörleri aşağıdaki gibidir:

• Sigara kullanımı
• Obezite
• Yüksek tansiyon
• İleri yaş
• Genetik yatkınlık
• Erkek cinsiyet

Bu faktörlerin vücut üzerinde nasıl bir etki yarattığını anlamak oldukça önemlidir. Sigara kullanımı, böbrek dokusuna zarar veren en büyük ve en tehlikeli dış etkendir. Akciğerlere çekilen sigara dumanındaki binlerce zehirli kimyasal madde hızla kana karışır. Vücudun filtresi olan böbrekler, bu zehirli kanı temizlemek için durmaksızın çalışır. Bu süreçte böbrek hücreleri yoğun bir şekilde toksinlere maruz kalır. Yıllar süren bu zehirli maruziyet, hücrelerin DNA yapısını doğrudan bozarak kanserleşme sürecini başlatır. Sigara içen bireylerin bu hastalığa yakalanma ihtimalinin içmeyenlere göre oldukça yüksek olması tamamen bu mekanizma ile açıklanır.

Obezite ve aşırı kilo problemi ise vücutta sürekli bir hormonal dengesizlik ve gizli bir iltihaplanma durumu yaratır. Yağ dokusu sadece durağan bir depo değil aynı zamanda sürekli hormon üreten aktif bir organdır. Obeziteye bağlı olarak vücutta artan insülin direnci ve bazı büyüme faktörleri, böbrek hücrelerine “sürekli çoğal” emri vererek kontrolsüz büyümeyi tetikleyebilir. Buna sıklıkla eşlik eden yüksek tansiyon ise, böbreğin içindeki son derece hassas ve ince damar ağında mekanik bir stres yaratır. Sürekli yüksek basınç altında ezilen ve onarılmaya çalışılan dokularda zamanla kansere dönüşebilecek hücresel hatalar meydana gelmesi çok daha olasıdır.

Genetik yatkınlık ise toplumdaki vakaların küçük bir kısmını oluştursa da özellikle genç yaşlarda ortaya çıkan hastalıkların baş sorumlusudur. Aileden miras alınan bazı bozuk genler, hücrenin kendini frenleme mekanizmasını ortadan kaldırır. Bu tür kalıtsal durumlarda hastalık genellikle daha erken yaşlarda başlar ve bazen her iki böbrekte birden, çoklu kitleler halinde kendini gösterebilir.

Böbrek kanseri vücutta hangi belirtilerle kendini gösterir?

Böbrekler karın boşluğunun arka tarafında, sırt kaslarının hemen önünde oldukça korunaklı ve geniş bir alanda yer alırlar. Bu geniş alan nedeniyle, böbrekte oluşan bir tümör çok büyük boyutlara ulaşana kadar çevre organlara baskı yapmaz ve genellikle hiçbir ağrıya neden olmaz. Bu durum hastalığın son derece sinsi ilerlemesine yol açar. Ancak hastalık ilerledikçe veya tümör vücudun kimyasal dengesini bozmaya başladığında bazı sinyaller ortaya çıkar.

Hastalığın belirtileri şunlardır:

• İdrarda kanama
• Yan ağrısı
• Karında ele gelen kitle
• Açıklanamayan ateş
• İnatçı yorgunluk
• İstenmeyen kilo kaybı
• Gece terlemeleri

Bu belirtiler arasında en dikkat çekici ve dikkate alınması gerekeni idrarda görülen kanamadır. İdrarda kanama bazen gözle açıkça görülebilen kırmızı veya çay rengi bir sıvı şeklinde olabilirken, bazen de sadece laboratuvarda yapılan mikroskobik idrar tahlillerinde saptanabilir. Böbrek içindeki tümör dokusu büyüdükçe idrar yollarına sızan kanamalar yaratır. Bu tür bir kanama genellikle ağrısızdır ancak böbrek, mesane veya idrar yollarında mutlaka araştırılması gereken ciddi bir sorunun habercisidir.

Yan ağrısı ise tümörün böbrek zarını iyice gerdiği veya çevre dokulara baskı yaptığı durumlarda ortaya çıkar. Kaburgaların alt kısmında, sırt ile bel arasında hissedilen ve pozisyon değiştirmekle geçmeyen sürekli ve künt bir ağrıdır.

Böbrek tümörlerinin çok ilginç bir başka özelliği daha vardır. Tümör hücreleri bazen vücudun normal hormonlarına çok benzeyen, ancak vücudun dengesini alt üst eden bazı sahte maddeler salgılar. Bu duruma paraneoplastik sendrom adı verilir. Herhangi bir enfeksiyon olmamasına rağmen hastada haftalarca süren inatçı ateşler, kanda kalsiyum seviyelerinin tehlikeli derecede yükselmesi, aşırı yorgunluk, halsizlik ve çok kısa sürede ortaya çıkan ciddi kilo kayıpları bu sahte hormonların vücutta yarattığı kaosun bir sonucudur.

Böbrek kanseri şüphesi durumunda hangi görüntüleme yöntemleri kullanılır?

Hastanın şikayetleri üzerine veya tamamen tesadüfen yapılan bir muayene sırasında böbrekte bir leke veya kitle fark edildiğinde, doğru ve kesin bir teşhis koyabilmek için gelişmiş radyolojik görüntüleme cihazlarından yardım alınır. Bu cihazlar vücudun içini ameliyatsız bir şekilde haritalandırarak kitlenin tam yapısını ortaya çıkarır.

Kullanılan görüntüleme yöntemleri şunlardır:

• Ultrasonografi
• Bilgisayarlı tomografi
• Manyetik rezonans görüntüleme

Ultrasonografi, ses dalgalarını kullanarak çalışan, radyasyon içermeyen ve tamamen ağrısız bir yöntemdir. Genellikle ilk tarama aracı olarak kullanılır. Bir kitlenin sadece içi sıvı dolu masum bir su kisti mi, yoksa doku üreten katı bir tümör mü olduğunu ayırt etmede oldukça başarılıdır. Ancak tümörün derinliğini, damarlarla olan ilişkisini ve cerrahi planlamayı yapmak için tek başına genellikle yeterli detay sağlamaz.

Bu noktada devreye altın standart olarak kabul edilen ilaçlı bilgisayarlı tomografi girer. Bilgisayarlı tomografi çekilirken hastanın damarından iyot içeren özel bir boyalı madde verilir. Bu madde kan yoluyla böbreklere ulaşır. Kanser dokuları genellikle normal böbrek dokusundan çok daha fazla damarlanmaya sahip olduğu için, bu ilacı çok hızlı bir şekilde emer ve bilgisayar ekranında adeta bir ampul gibi parlar. Tomografi sayesinde kitlenin milimetrik boyutları, böbreğin tam neresinde yerleştiği, etraftaki lenf bezlerinde büyüme olup olmadığı kusursuz bir şekilde görüntülenir. Yapılacak olan ameliyatın tüm stratejisi bu görüntüler üzerinden planlanır.

Ancak bazı hastaların böbrek fonksiyonları bu iyotlu ilacı vücuttan atamayacak kadar zayıf olabilir veya hastanın bu ilaca karşı ciddi bir alerjisi bulunabilir. İşte bu gibi durumlarda manyetik rezonans görüntüleme devrede girer. Güçlü mıknatıslar ve radyo dalgaları ile çalışan bu yöntem x-ışını radyasyonu içermez. Özellikle tümörün böbrek toplardamarlarının içine girip girmediğini, damar içinde bir tıkanıklık yaratıp yaratmadığını anlamak için son derece detaylı ve net bilgiler sunar.

Böbrek kanseri teşhisinde kitle biyopsisi yapılması her zaman şart mıdır?

Kanser teşhislerinde genel tıbbi kural, şüpheli dokudan küçük bir parça alınıp mikroskop altında incelenmesidir. Meme kanseri, prostat kanseri veya akciğer kanseri gibi pek çok hastalıkta, tedaviye başlamadan önce biyopsi yapılması kesin bir zorunluluktur. Ancak böbrek kitleleri söz konusu olduğunda bu durum oldukça farklıdır.

Günümüzdeki modern bilgisayarlı tomografi ve manyetik rezonans cihazları, bir böbrek kitlesinin kötü huylu olup olmadığını yüzde doksanın üzerinde bir kesinlikle ayırt edebilecek kadar gelişmiştir. Görüntülerde kanser karakteri taşıyan, damarlanması yoğun ve katı yapılı bir kitle saptandığında, tanı zaten büyük oranda konmuş demektir. Bu noktada hastayı gereksiz yere biyopsi stresine sokmak, böbreği iğne ile delerek kanama riski yaratmak yerine, doğrudan cerrahi müdahale ile o kitlenin vücuttan tamamen temizlenmesi tercih edilir. Çıkarılan bu kitle zaten bütün halinde patoloji laboratuvarına gönderilir ve hastalığın tam hücresel kimliği orada belirlenir.

Ancak biyopsinin kesinlikle gerekli olduğu ve hayat kurtarıcı bilgiler sağladığı özel istisnalar vardır. Eğer kitle çok küçükse, hastanın yaşı çok ileriyse ve ameliyat masasına yatması kalbi veya akciğerleri açısından büyük bir risk taşıyorsa, kitleyi sadece dondurarak veya yakarak tedavi etme (ablasyon) kararı alınabilir. Vücuda iğnelerle girilerek yapılacak bu yakma veya dondurma işlemi öncesinde, içerideki düşmanın ne olduğunu bilmek için biyopsi yapılır. Benzer şekilde eğer hastalık tanı anında ne yazık ki böbrek dışına, örneğin akciğerlere veya kemiklere sıçramışsa, hastaya başlanacak olan modern akıllı ilaçların türünü belirleyebilmek için tümörün tam hücresel alt tipini bilmek şarttır. Bu durumlarda, ultrason veya tomografi eşliğinde ince bir iğne ile kitleden güvenli bir şekilde doku örneği alınır.

Böbrek kanseri evreleri cerrahi tedavi kararını nasıl etkiler?

Kanserin boyutu ve vücuttaki yayılım derecesi, tedavi planının en önemli temel taşıdır. Hastalık tamamen böbrek içinde sınırlı olabileceği gibi, çevre dokulara taşmış veya kan yoluyla uzak organlara ulaşmış olabilir. Bu durumu standardize etmek ve hastaya en doğru tedaviyi sunabilmek için dünya genelinde kabul görmüş evreleme sistemleri kullanılır.

Evreleri temel olarak şu şekilde özetlemek mümkündür. İlk evrede tümör sadece böbreğin içindedir ve çapı yedi santimetrenin altındadır. Bu hastalığın en tedavi edilebilir ve en zararsız olduğu dönemdir. İkinci evrede tümör hala böbreğin dışına çıkmamıştır ancak boyutu yedi santimetreyi geçmiş, böbreğin içinde giderek daha fazla yer kaplamaya başlamıştır. Üçüncü evre, tehlike çanlarının daha yüksek sesle çalmaya başladığı evredir; tümör böbreğin ana damarlarına sızmış veya böbreği bir yastık gibi saran kalın yağ tabakasının içine doğru kök salmaya başlamıştır. Dördüncü ve en ileri evrede ise kanser hücreleri böbreği koruyan zarı tamamen delerek çevre organlara yapışmış veya kan ve lenf yoluyla akciğer, karaciğer, kemik gibi uzak bölgelere seyahat ederek orada yeni koloniler (metastaz) kurmuştur.

Cerrahi olarak ne yapılacağına karar verilirken sadece tümörün boyutu değil böbrek içindeki tam koordinatları da hesaplanır. Kitle böbreğin dış yüzeyine yakın, adeta dışarıya doğru büyüyen bir yapıda mı, yoksa böbreğin merkezine, idrar kanallarına ve ana damarlara çok yakın tehlikeli bir bölgede mi yerleşmiş? Bu soruların cevabını bulmak için radyolojik görüntüler üzerinden özel bir puanlama sistemi yapılır. Elde edilen skor düşükse, böbreğin sadece tümörlü kısmını almak çok daha güvenlidir. Ancak kitle çok derindeyse ve çok yüksek bir teknik zorluk skoru varsa, böbreğin sadece bir kısmını almaya çalışmak içeride kanserli doku bırakma veya çok ciddi kanamalara yol açma riski taşır; bu durumda daha geniş çaplı bir cerrahi planlanır.

Küçük boyutlu böbrek kanseri vakalarında cerrahi dışı tedavi seçenekleri nelerdir?

Özellikle check-up programlarının ve ultrason cihazlarının yaygınlaşmasıyla birlikte boyutu dört santimetrenin, hatta iki santimetrenin altında olan çok sayıda böbrek kitlesi tespit edilmektedir. Bu küçük kitlelerin davranış biçimi, büyük tümörlerden oldukça farklıdır. Büyük bir kısmı son derece yavaş büyür, bazılarının büyümesi yıllarca tamamen durur ve hatta bir kısmı ameliyatla çıkarıldığında aslında tamamen iyi huylu bir doku oldukları anlaşılır.

Bu gerçeklik, ileri yaşta olan ciddi kalp damar hastalıkları bulunan, kan sulandırıcı kullanmak zorunda olan veya böbrek fonksiyonları zaten sınırda olan hastalar için yepyeni bir bakış açısı getirmiştir. Bu hastalarda hastayı ameliyat masasına yatırmak, kanserin kendisinden çok daha büyük hayati riskler taşıyabilir. Bu nedenle cerrahiye alternatif çok güçlü yaklaşımlar geliştirilmiştir.

Uygulanabilecek alternatif yöntemler şunlardır:

• Aktif izlem
• Radyofrekans ablasyon
• Kriyoterapi

Aktif izlem, hastalığı kendi haline bırakmak veya tedaviden vazgeçmek asla değildir. Bu yöntem tümörün karakterini anlamak için uygulanan son derece sıkı bir takip programıdır. Hastaya düzenli aralıklarla ultrason veya tomografi çekilerek kitlenin büyüme hızı milimetrik olarak ölçülür. Birçok küçük kitle yıllar boyunca aynı boyutta kalır ve hastaya hiçbir zarar vermez. Ancak kitle belirgin bir büyüme eğilimi gösterirse, o noktada izlem bırakılır ve aktif tedaviye geçilir. Bu yöntem hastaları gereksiz cerrahilerin stresinden ve potansiyel komplikasyonlarından korur.

Kitleyi dondurma veya yakma işlemi olarak bilinen ablasyon tedavileri ise, hastayı uyutmadan, sadece kitle bölgesini uyuşturarak yapılan müdahalelerdir. Kriyoterapide, özel bir iğne ile doğrudan tümörün kalbine girilir ve tümör dokusu eksi kırk derecelerin altına kadar dondurularak kanser hücreleri buz kristalleri ile parçalanır. Radyofrekans yönteminde ise yüksek frekanslı ses dalgaları kullanılarak kitle yüksek derecelerde ısıtılır ve doku yakılarak yok edilir. Bu işlemlerin en büyük avantajı, hastanın vücudunda hiçbir kesi olmaması, kanama riskinin minimum düzeyde kalması ve işlemin yapıldığı gün veya ertesi gün normal yaşama dönülebilmesidir.

Böbrek kanseri tedavisinde böbreği koruyan altın standart ameliyatlar nasıl yapılır?

Tüm gelişmelere rağmen, böbrek kanserinin tedavisinde en etkili, en kesin ve en kalıcı çözüm kanserli dokunun vücuttan cerrahi olarak tamamen sökülüp atılmasıdır. Ancak modern cerrahi anlayışında amaç sadece kanseri yok etmek değildir; aynı zamanda hastanın ilerleyen yıllardaki yaşam kalitesini güvence altına almaktır. İnsanın iki böbreği olsa da gereksiz yere bir böbreğin tamamen alınması, ilerleyen on yıllar içinde hastayı kronik böbrek yetmezliği, kalp hastalıkları ve hatta diyaliz riski ile karşı karşıya bırakabilir.

İşte bu nedenle teknik olarak mümkün olan her durumda “nefron koruyucu cerrahi” yani böbreğin sadece tümörlü kısmının çıkarıldığı ameliyatlar altın standart olarak kabul edilir. Bu işlemde amaç çürük bir elmanın sadece çürük kısmını temizleyip sağlam kısmını korumak gibidir. Tümör, etrafındaki ince bir katman sağlam böbrek dokusu ile birlikte kesilerek çıkarılır ve geriye kalan sağlıklı böbrek hücreleri hayatlarına ve kanı süzmeye devam eder.

Bu son derece hassas ve karmaşık cerrahiyi en güvenli şekilde yapabilmek için günümüzde teknoloji harikası robotik cerrahi sistemleri kullanılmaktadır. Hastanın karın duvarına açılan yarım santimetrelik küçük deliklerden içeriye yüksek çözünürlüklü, üç boyutlu ve görüntüyü onlarca kat büyütebilen kameralar yerleştirilir. Cerrah, hastanın başucundaki bir konsola oturarak içerdeki robotik kolları yönetir. Bu robotik kollar insan elinin ulaşamayacağı kadar dar açılarda, titremeden ve 360 derece dönebilen bir yapıda hareket eder.

Böbrek çok yoğun kan alan bir organ olduğu için, kanserli dokuyu keserken şiddetli kanamalar yaşanmaması gerekir. Bu yüzden tümörü çıkarmadan hemen önce, böbreğe kan pompalayan ana atardamara geçici bir mandal (klemp) takılır. Kan akışı durduğu anda tümör çok hızlı ve hassas bir şekilde ana böbrekten ayrılır. Ancak böbrek dokusu oksijensizliğe çok uzun süre dayanamaz. Tıbbi olarak altın kural, bu kan akışının kesildiği süreyi yirmi beş dakikanın altında tutmaktır. Tümör çıkarıldıktan sonra açılan büyük boşluk, robotik kolların inanılmaz dikiş atma hızı sayesinde dakikalar içinde sıkıca kapatılır. Dikiş işlemi biter bitmez damardaki mandal açılır ve böbrek yeniden kanla dolarak pembe rengine kavuşur. Bu yöntem hastaya hem mükemmel bir kanser kontrolü sağlar hem de en az hasarla organını koruma şansı verir.

İleri evre böbrek kanseri durumunda böbreğin tamamen alınması ne zaman zorunludur?

Böbreği korumak her ne kadar en ideal hedef olsa da tıbbi gerçeklerin ve kanserin boyutlarının buna izin vermediği durumlar da sıklıkla yaşanır. Hastanın hayatını kurtarmanın ve kanseri tamamen temizlemenin tek yolu, ne yazık ki bazı durumlarda kanserli böbreği etrafındaki tüm dokularla birlikte tamamen vücuttan uzaklaştırmaktır.

Eğer tümör çok devasa boyutlara ulaşmışsa, böbreğin büyük bir kısmını işgal etmiş ve geride onarılacak sağlıklı bir doku bırakmamışsa koruyucu cerrahi imkansız hale gelir. Ayrıca tümör doğrudan böbreğin ana atardamarına veya idrarı toplayan ana havuza sımsıkı yapışmışsa, kitleyi oradan sıyırmaya çalışmak hem hastanın masada kanamadan kaybedilmesine yol açabilir hem de içeride kesin olarak kanser hücresi kalmasına neden olur. Böyle tehlikeli durumlarda risk alınmaz ve radikal nefrektomi adı verilen işlemle böbreğin tamamı alınır.

Günümüzde böbreğin tamamen alınması ameliyatları da çok büyük açık kesilerle değil kapalı (laparoskopik) yöntemlerle yapılmaktadır. Kamera yardımıyla karın içine girilir, böbreği besleyen damarlar güvenli bir şekilde bağlanarak kesilir. Böbrek, kanser hücrelerinin karın içine dökülmemesi için ameliyat sırasında özel ve sağlam bir torbanın içine konur. Daha sonra genellikle kasık bölgesine yakın, estetik açıdan sorun yaratmayacak küçük bir kesiden bu torba bütün halinde dışarı alınır. Hastaların böbrekleri alındığında en büyük korkuları yarım insan kalacakları veya diyalize girecekleri yönündedir. Ancak insan vücudu kusursuz bir dengeye sahiptir. Geride kalan sağlıklı diğer böbrek, alınan böbreğin eksikliğini hissettiği anda kapasitesini artırır, biraz daha büyür ve iki böbreğin yapması gereken tüm süzme işini tek başına, hastaya hiçbir eksiklik hissettirmeden ömür boyu kusursuz bir şekilde yerine getirir.

Vücuda yayılmış ileri evre böbrek kanseri için güncel tedavi yaklaşımları nelerdir?

Hastalık teşhis edildiğinde kanser hücreleri ana böbrekten kopup kan veya lenf yollarıyla akciğerlere, kemiklere veya karaciğere yerleşmişse, artık bölgesel bir hastalıktan değil sistemik (tüm vücudu ilgilendiren) bir hastalıktan söz ediliyor demektir. Geçmiş yıllarda bu aşamadaki hastalar için seçenekler oldukça kısıtlıyken, bugün tıp dünyasındaki devrim niteliğindeki gelişmeler sayesinde bu evredeki hastalıklar bile artık yönetilebilir ve uzun yıllar kontrol altında tutulabilir bir kronik hastalık formuna dönüşmeye başlamıştır.

Bu aşamada sadece cerrahi yeterli olmaz, multidisipliner bir yaklaşım şarttır. Hastanın genel sağlık durumu iyiyse ve hastalığın vücuttaki yaygınlığı çok aşırı boyutta değilse, ilk adım olarak böbrekteki ana tümör kitlesi cerrahi olarak dışarı alınır. Buna tümör yükünü azaltma ameliyatı denir. Buradaki amaç kanseri sıfırlamak değil vücuttaki en büyük kanser fabrikasını kapatarak bağışıklık sistemine nefes aldırmak ve sonrasında verilecek ilaçların etkisini güçlendirmektir.

İlaç tedavilerinde ise klasik ve yıpratıcı kemoterapiler böbrek kanserinde pek işe yaramaz. Bunun yerine modern bilim hedefe yönelik akıllı molekülleri ve immünoterapiyi kullanır. Kanser hücreleri çok hızlı büyüdükleri için sürekli yeni kan damarlarına ihtiyaç duyarlar. Akıllı ilaçlar, tümörün bu yeni damar oluşturma yeteneğini bloke ederek onu kelimenin tam anlamıyla aç bırakır ve boğar. İmmünoterapi ajanları ise kanserin etrafına ördüğü görünmezlik pelerinini yırtıp atar. Bağışıklık sisteminin askerleri olan akyuvarlar, kanser hücrelerini aniden düşman olarak algılamaya başlar ve vücudun kendi savunma sistemi tümörü içeriden yok etmek için harekete geçer. Bu yenilikçi tedaviler, ileri evre hastalar için çok güçlü bir umut kaynağıdır.

Böbrek kanseri ameliyatı sonrasında iyileşme ve uzun dönem takip süreci nasıldır?

Başarılı bir ameliyatın ardından hastaneden taburcu olmak, tedavinin sadece ilk bölümünün tamamlandığı anlamına gelir. Laparoskopik veya robotik gibi kapalı yöntemlerle ameliyat olan hastalar genellikle ameliyatın ertesi günü yürütülür ve birkaç gün içinde evlerine gönderilir. Ancak vücudun içeriden tam anlamıyla iyileşmesi ve dokuların kaynaması haftalar süren bir süreçtir.

Eve dönüş sonrası ilk haftalarda hastaların dikkat etmesi gereken en önemli nokta, karın içi basıncını artıracak hareketlerden kaçınmalarıdır. Ağır eşya kaldırmak, şiddetli ıkınmak veya ağır sporlar yapmak, içeride atılan hassas dikişlerin zarar görmesine yol açabilir. Kalan böbrek dokusunun yıkanması, idrar yollarının temizlenmesi ve süzme işleminin rahatlaması için hastaların gün içinde bol bol, yudum yudum su içmesi hayati bir öneme sahiptir. İyileşme sürecinde aniden ortaya çıkan şiddetli sırt ağrıları, inatçı ateş veya idrarda taze kan görülmesi durumunda zaman kaybetmeden ameliyatı yapan ekiple iletişime geçilmelidir.

Ameliyat yaraları iyileştikten sonra asıl önemli olan uzun dönem takiplerdir. Kanser sinsidir ve yıllar sonra geride kalan küçük bir hücreden yeniden filizlenme riski taşır. Patoloji laboratuvarından gelen detaylı rapora göre hastalığın risk derecesi belirlenir ve buna göre bir takip takvimi oluşturulur. Risk düşükse yılda bir kez çekilen ultrason veya tomografiler ve akciğer filmleri yeterli olurken, tümör büyük ve saldırgansa ilk yıllarda her üç veya altı ayda bir çok daha sıkı radyolojik taramalar yapılır. Bu takiplerde sadece kanserin durumu değil kanda kreatinin seviyesine bakılarak geride kalan böbreğin fonksiyonunu yerine getirip getirmediği de çok yakından izlenir. Hastanın tamamen iyileştiğinden, böbreğinin sorunsuz çalıştığından ve hiçbir komplikasyon gelişmediğinden emin olunduğunda süreç başarıyla tamamlanmış kabul edilir.