İdrar Kaçırma

İdrar kaçırma (üriner inkontinans), mesane kontrolünün kaybedilmesiyle ortaya çıkan, kişinin kendi iradesi dışında idrarını tutamaması ve aniden sızdırması durumudur. Bedensel bir rahatsızlık olmasının ötesinde; sosyal izolasyona, özgüven kaybına ve sürekli bir endişe haline yol açan önemli bir tıbbi problemdir. Birçok birey bu durumu sessizce kabullenip hayatını koruyucu pedlerle veya günlük aktivitelerini kısıtlayarak geçirmeyi tercih etse de yaşanan bu sızıntılar asla kalıcı bir kader değildir. Yaşam kalitesini adeta esir alan bu kontrol kaybı, güncel ve bilimsel tıp yöntemleri sayesinde güvenle ortadan kaldırılabilmektedir.

Vücudumuzun İdrar Kaçırma Mekanizması Normalde Nasıl İşler?

İdrar kaçırma probleminin nedenlerini, nasıllarını ve tedavi yollarını tam anlamıyla kavrayabilmek için öncelikle insan vücudundaki sağlıklı bir boşaltım sisteminin tıkır tıkır işleyen o muazzam mekanizmasına yakından bakmak gerekir. Alt üriner sistem dediğimiz yapının temelde birbirini tamamlayan iki ana görevi bulunmaktadır. Bunlardan ilki, böbreklerden sürekli olarak süzülüp gelen idrarı güvenli, düşük basınçlı bir ortamda depolamak; ikincisi ise sosyal olarak uygun zaman ve mekan bulunduğunda bu birikimi sorunsuzca vücuttan uzaklaştırmaktır.

İdrar kesesi, yani mesane, esnekliği son derece yüksek, kaslardan oluşmuş akıllı bir balon gibi düşünülebilir. Böbreklerden idrar damla damla bu keseye dökülürken, mesane duvarındaki özel kas tabakası (detrüsör kası) yavaşça gevşer. Bu gevşeme sayesinde, içerideki sıvı miktarı artsa bile mesane içi basınç sabit ve düşük kalır. Bu sayede idrar böbreklere geri kaçmaz. Bu “depolama” evresinde, idrarın vücut dışına çıkışını sağlayan kanalın (üretra) etrafını saran ve sfinkter adı verilen kapakçık mekanizması sımsıkı kapalı kalmak zorundadır. Bu süreç tamamen istemsiz çalışan sinir sistemimizin sempatik dalının kusursuz kontrolü altındadır.

Kişi tuvalete gitmeye karar verdiğinde ve uygun pozisyonu aldığında ise “boşaltım” evresi adı verilen o harika koordinasyon başlar. Beyindeki üst merkezler, omurilikteki kontrol noktalarına sinyaller gönderir. Bu sinyaller mesane kaslarına “artık kasılabilirsin” emrini iletirken, tam eşzamanlı olarak idrar yolunu kapalı tutan kapakçık kaslarına “hemen gevşe” mesajını yollar. Böylece idrar kesesi güçlü bir şekilde kasılarak içindeki sıvıyı dışarı doğru iter, kapakçıklar direnç göstermeden açılır ve sağlıklı, kesintisiz bir işeme eylemi gerçekleşir. Özellikle kadın anatomisinde, bu sistemin yerçekimine ve karın içi basıncına karşı koyabilmesi için “pelvik taban” adı verilen bir yapı mevcuttur. Pelvik taban, leğen kemiğinin alt kısmını boydan boya kaplayan, idrar kesesini, rahmi ve bağırsakları tıpkı sağlam bir “hamak” veya “asma köprü” gibi alttan destekleyen güçlü bir kas ve bağ dokusu ağıdır. Bu hamak benzeri destek mekanizması herhangi bir sebeple zayıfladığında, esnediğinde veya yırtıldığında, sistemin o hassas dengesi anında bozulur ve idrar tutamama şikayetleri başlar.

Hangi İdrar Kaçırma Tipleri Vardır ve Bunların Sebepleri Nelerdir?

Karşılaşılan her idrar sızdırma vakası aynı mekanizmayla ortaya çıkmaz. Altta yatan temel sorunun ne olduğunu bulmak, doğru tedaviye giden yoldaki en kritik kavşaktır. Şikayetlerin günün hangi saatinde arttığı, hangi fiziksel aktivitelerle tetiklendiği veya ne tür hislerle beraber geldiği, sorunun tipini belirlemede anahtar rol oynar. Tıbbi açıdan temel olarak üç farklı ana kategori bulunmaktadır.

Birinci ve en sık karşılaşılan tür, stres tipi idrar kaçırma durumudur. Buradaki “stres” kelimesi, günlük hayattaki psikolojik gerginliği, üzüntüyü veya kaygıyı değil; tamamen karın bölgesine binen fiziksel mekanik baskıyı, yani anatomik stresi ifade etmektedir. Öksürme, şiddetli hapşırma, kahkaha atma, ağır bir pazar poşeti kaldırma, merdiven çıkma, egzersiz yapma veya aniden ayağa kalkma gibi karın içi basıncını aniden yükselten durumlarda ortaya çıkan istemsiz idrar sızıntılarıdır. Genellikle kadınlarda görülür ve bunun bir numaralı sorumlusu, az önce bahsettiğimiz pelvik taban kaslarının zayıflamasıdır. Bu zayıflık nedeniyle, karın içindeki basınç arttığında idrar yolu yerinde sabit kalamaz, aşağı doğru sarkar (hipermobilite) ve kapakçık görevini tam yapamadığı için idrar sızar.

Stres tipi idrar kaçırma durumunu tetikleyen başlıca risk faktörleri şunlardır:

• Obezite
• İleri yaş
• Zorlu normal doğumlar
• Kronik öksürük
• Sürekli kabızlık durumu
• Menopoz

İkinci tip ise sıkışma, yani tıp dilindeki adıyla urge tipi idrar kaçırma durumudur. Bu tablo aniden bastıran, ertelenmesi ve durdurulması adeta imkansız olan çok şiddetli bir tuvalete gitme hissiyle karakterizedir. Kişi tuvaletin yerini bilse ve kapısına kadar gelse dahi, anahtarı deliğe sokmaya çalışırken bile yetişemeden idrarını kaçırabilir. Bu durumun perde arkasındaki temel suçlu “Aşırı Aktif Mesane” sendromudur. İdrar kesesinin kası, içeride henüz çok az miktarda idrar varken bile beyinden bağımsız olarak istemsizce ve şiddetle kasılmaya başlar. Sinir hücrelerindeki aşırı hassasiyet, diyabetin sinirler üzerindeki yıpratıcı etkisi veya yaşa bağlı hücresel değişimler bu duruma yol açabilir.

Üçüncü ana kategori ise taşma (overflow) tipi idrar kaçırma durumudur. Bu durum idrar kesesinin adeta ağzına kadar dolması, esneme kapasitesinin son sınırlarına ulaşması ancak çeşitli nedenlerle içindeki sıvıyı boşaltamaması sonucu, bardağın taşması misali idrarın damla damla veya sürekli bir sızıntı şeklinde dışarı kaçmasıdır. Bu tablonun altında genellikle mekanik bir tıkanıklık veya sinirsel bir felç durumu yatar. Erkeklerde iyi huylu prostat büyümesinin idrar yolunu tıkaması veya uzun yıllar süren kontrolsüz şeker hastalığına bağlı olarak mesane kasının kasılma yeteneğini tamamen kaybetmesi (tembel mesane) en belirgin sebeplerdir. Bu kişiler tuvalete gitseler bile mesanelerini hiçbir zaman boşaltamazlar ve içeride her zaman yüksek miktarda atık idrar kalır.

İdrar Kaçırma Şikayetiyle Başvurulduğunda Hangi Tanı Yöntemleri Kullanılır?

Sorunun çözüm sürecindeki en önemli aşama, hastanın anlattığı o sübjektif şikayetleri, bilimsel, ölçülebilir ve objektif tıbbi verilere dönüştürmektir. Doğru ve kalıcı bir tedavi planlaması ancak ve ancak nokta atışı yapılmış bir tanıyla mümkündür. Tanı serüveni, sıcak bir sohbet havasında geçen, ancak tıbbi detayların titizlikle incelendiği çok ayrıntılı bir görüşmeyle başlar.

Uzman, idrar kaçırmanın ne kadar süredir var olduğunu, günde ortalama kaç adet koruyucu ped değiştirildiğini, sızıntının hangi anlarda tetiklendiğini ve gece uykudan kaç kez tuvalete kalkıldığını detaylıca sorgular. Hastanın mevcut hastalıkları, geçirdiği ameliyatlar ve düzenli kullandığı ilaçlar tek tek gözden geçirilir. Çünkü bazen yüksek tansiyon tedavisinde kullanılan idrar söktürücü haplar, bazı kas gevşeticiler veya psikiyatrik ilaçlar tek başlarına idrar kaçırmanın ana sebebi olabilirler. Fiziksel değerlendirmede ise özellikle kadın hastalarda mesane sarkması, rahim sarkması (prolapsus) veya vajinal dokuların menopoza bağlı incelmesi (atrofi) durumu incelenir. Gerekirse hastadan ıkınması veya güçlü bir şekilde öksürmesi istenerek sızıntının gözle görülür olup olmadığı teyit edilir.

Tanı aşamasında sıkça başvurduğumuz temel testler şunlardır:

• Detaylı hasta öyküsü
• Fiziksel muayene
• İdrar tahlili
• İşeme günlüğü
• Ped testleri
• Ultrasonografi

İşeme günlüğü, tanı koymada altın standart kabul edilen, son derece basit ama bir o kadar da kıymetli bir araçtır. Hastadan genellikle ardışık üç gün boyunca, gün içinde saat kaçta ne kadar ve ne tür sıvı tükettiğini, saat kaçta tuvalete gittiğini, idrar miktarını ve kaçırma yaşayıp yaşamadığını küçük bir deftere not etmesi istenir. Bu günlük, mesanenin gerçek kapasitesi ve kişinin sıvı tüketim alışkanlıkları hakkında adeta bir ayna görevi görür. Ped testleri ise durumun ciddiyetini gram cinsinden ölçmek için kullanılır; belirli bir süre takılan pedler hassas terazilerde tartılarak sızan idrar miktarı matematiksel olarak hesaplanır. Ayrıca basit bir idrar tahlili ile gizli bir enfeksiyonun idrar kaçırmayı taklit edip etmediği mutlaka ekarte edilmelidir.

Ürodinami Testi İdrar Kaçırma Tanısında Neden Bu Kadar Önemlidir?

Birçok vaka sadece iyi bir öykü ve basit testlerle çözüme kavuşturulabilirken, daha karmaşık, daha önce tedavi denemiş ama başarısız olmuş, nörolojik hastalıkları bulunan veya cerrahi bir operasyon planlanan hastalarda sistemin çok daha derinlemesine incelenmesi gerekir. İşte bu noktada ürodinamik değerlendirme devreye girer. Ürodinami, alt üriner sistemin, yani idrar kesesi ve idrar yollarının sıvı dinamiğini, basınç ilişkilerini ve kasılma yeteneklerini bilgisayar ortamında milimetrik olarak haritalandıran, son derece gelişmiş bir fonksiyonel testler bütünüdür. Bu testler bütünü, tesisatın neresinde tıkanıklık, neresinde kaçak veya neresinde basınç anormalliği olduğunu kesin olarak gösterir.

İlk aşama genellikle üroflovmetri adı verilen basit ölçümdür. Hasta, içerisine hassas sensörler yerleştirilmiş özel bir tuvalete idrarını normal bir şekilde yapar. Bilgisayar, idrarın saniyedeki akış hızını, akışın gücünü ve kesintiye uğrayıp uğramadığını grafiksel olarak çizer. Zayıf ve uzamış bir eğri, genellikle idrar yolunda bir tıkanıklığı veya mesane kasının çok zayıf olduğunu işaret eder.

Daha ileri bir adım olan sistometri aşamasında ise, çok ince ve yumuşak, spagetti kalınlığında kateterler idrar yolundan mesaneye yerleştirilir. Bu ince borular aracılığıyla mesaneye çok yavaş bir hızda steril sıvı doldurulmaya başlanır. Bu esnada mesanenin ne kadar esneyebildiği, içindeki basıncın nasıl değiştiği ve hastanın “tuvalete gitmem gerek” hissini ilk ne zaman ve ne şiddette yaşadığı anlık olarak monitörden takip edilir. Mesane dolarken istemsiz ve kontrolsüz kasılmalar olup olmadığı doğrudan gözlemlenir. Son aşamada ise basınç-akım çalışması yapılır; hasta kateterler içerideyken idrarını yapar ve bu sırada mesane içi basınç ile idrarın çıkış hızı eş zamanlı ölçülerek tıkanıklığın derecesi matematiksel olarak kanıtlanır.

İdrar Kaçırma Tedavisinde Ameliyatsız ve Doğal Yöntemler Nelerdir?

Modern tıbbın ve ürolojik yaklaşımın değişmez altın kuralı, her zaman önce en az müdahale gerektiren, vücuda zarar vermeyen, risksiz ve yan etkisiz doğal yöntemlerle tedaviye başlamaktır. Konservatif tedaviler dediğimiz bu aşamanın başarısı, tamamen hastanın kararlılığına, motivasyonuna ve önerilen yaşam tarzı değişikliklerini harfiyen uygulamasına bağlıdır. Bu aşama bir nevi hastanın kendi vücuduyla yeniden uyum içinde çalışmayı öğrenme sürecidir.

Sıvı tüketimini doğru planlamak işin temelidir. Günde ortalama iki litre civarında sıvı almak sağlıklı bir böbrek fonksiyonu için şarttır ancak bu sıvının zamanlaması ve içeriği çok önemlidir. Mesane kasını doğrudan tahriş eden, uyarılmasını kolaylaştıran ve ani sıkışma hissini tetikleyen bazı maddeler diyetten mutlaka çıkarılmalı veya en aza indirilmelidir.

Mesaneyi uyaran ve idrar kaçırma ataklarını artırabilen başlıca gıdalar şunlardır:

• Koyu çay
• Kahve
• Asitli içecekler
• Alkol
• Baharatlı yiyecekler
• Yapay tatlandırıcılar

Kilo kontrolü, bu mekanik problemin çözümünde adeta gizli bir kahramandır. Bel ve karın çevresindeki fazla kilolar, yerçekimiyle birleşerek pelvik taban kaslarına 7/24 aralıksız bir baskı uygular. Vücut ağırlığındaki sadece yüzde beşlik bir azalma bile, idrar kaçırma ataklarını inanılmaz ölçüde azaltabilmektedir. Benzer şekilde kronik kabızlık da dolu ve sertleşmiş bağırsakların hemen önlerindeki idrar kesesine sürekli fiziksel baskı yapmasına neden olduğu için, lifli gıdalarla beslenerek bağırsak düzenini sağlamak tedavinin ayrılmaz bir parçasıdır.

Bu doğal yöntemlerin fiziksel ayağında ise pelvik taban kas eğitimi, yani bilinen adıyla Kegel egzersizleri yer alır. Bu egzersizler özellikle stres tipi ve karışık tip idrar kaçırmada çok etkilidir. Amaç mesaneyi alttan destekleyen o “hamak” yapısını yeniden güçlendirmek ve sıkılaştırmaktır. Hastalar doğru kas grubunu bulmak için önce tuvalette idrar akımını kısa bir an durdurmayı denerler; idrarı kesen o kaslar, çalıştırılması gereken pelvik taban kaslarıdır. Ancak egzersizler tuvalette değil gün içinde otururken veya uzanırken, mesane tamamen boşken yapılmalıdır. Hastalar bu kasları güçlüce beş-on saniye sıkarak kasmayı, ardından iki katı süre boyunca tamamen gevşeterek dinlendirmeyi öğrenirler. Düzenli yapıldığında aylar içinde çok belirgin bir iyileşme, adeta kaslara gençlik aşısı yapılmış gibi bir toparlanma görülür. Sıkışma tipi kaçırması olanlar için ise “mesane eğitimi” uygulanır. Bu teknikte hasta, aniden gelen o şiddetli tuvalet hissini beyniyle baskılamayı ve saat başı olan tuvalet alışkanlığını kademeli olarak uzatarak üç saatlik normal aralıklara çekmeyi öğrenir.

İlaç Tedavileri İdrar Kaçırma Sorununu Nasıl Kontrol Altına Alır?

Yaşam tarzı modifikasyonları, diyet değişiklikleri ve kas güçlendirme egzersizleri tek başına yeterli iyileşmeyi sağlayamadığında, tıbbi tedavinin bir sonraki basamağı olan farmakolojik ajanlar, yani ilaç tedavileri devreye girer. İlaçlar özellikle aniden bastıran sıkışma tipi idrar kaçırma ve aşırı aktif mesane tablolarında tedavinin bel kemiğini oluştururken, öksürme ve hapşırmayla olan stres tipi kaçırmalarda etkinlikleri çok daha sınırlıdır. Bu ilaçlar temelde sinir sistemi ile mesane kası arasındaki yanlış veya aşırı iletişimi düzeltmeyi hedefler.

Sıkışma tipi idrar kaçırma tedavisinde kullanılan temel ilaç grupları aşağıdaki gibidir:

• Antikolinerjikler
• Beta-3 adrenerjik agonistler
• Desmopressin
• Lokal östrojen kremleri

Uzun yıllardır bu alanda altın standart olarak kullanılan antikolinerjik ilaçlar, mesane kasının yüzeyinde bulunan ve kasılmayı tetikleyen özel kilit noktalarını (reseptörleri) bloke ederler. Bu sayede idrar kesesi henüz dolmamışken beynin gönderdiği “kasıl” emirlerinin kasa ulaşmasını engellerler. Mesanenin istemsiz çırpınışları durur, depolama kapasitesi genişler ve hasta tuvalete çok daha rahat yetişebilir hale gelir. Ancak bu ilaçların etkilediği kilit noktaları sadece mesanede değil tükürük bezlerinde ve bağırsaklarda da bulunduğu için ağız kuruluğu veya kabızlık gibi can sıkıcı yan etkiler ortaya çıkabilmektedir.

Daha yeni jenerasyon olan Beta-3 agonistleri (örneğin Mirabegron etken maddeli ilaçlar) ise farklı bir yoldan çalışır. Kasılmayı engellemek yerine, mesane kasının depolama aşamasında aktif olarak gevşemesini ve adeta geniş bir çuval gibi esnemesini sağlayan kilitleri açarlar. Bu yöntemin en büyük avantajı, ağız kuruluğu gibi hastaları ilacı bırakmaya iten yan etkilerin çok daha nadir görülmesidir; ancak tansiyon üzerinde hafif yükseltici etkileri olabileceğinden kalp hastalarında dikkatli takip gerektirirler. Gece uykuda yatağı ıslatma veya geceleri çok sık tuvalete kalkma sorunlarında ise, yatmadan önce alınan ve böbreklerin gece idrar üretimini geçici olarak yavaşlatan hormon benzeri ilaçlar (Desmopressin) harika sonuçlar verir. Menopoz dönemindeki kadınlarda, östrojen eksikliğine bağlı olarak idrar yolu mukozası incelir ve kurur; bu bölgeye sürülen lokal östrojen kremleri dokuları yeniden canlandırarak su sızdırmazlığını artırır.

Kadınlarda Görülen İdrar Kaçırma Probleminde Cerrahi Yöntemler Nelerdir?

Stres tipi idrar kaçırma teşhisi konmuş, pelvik tabanındaki hamak desteği fiziksel olarak tamamen çökmüş ve aylar süren egzersizlerden hiçbir fayda görememiş kadın hastalarda, anatomiyi düzeltmek için cerrahi müdahale en etkili ve kesin seçenektir. Günümüzün modern cerrahi teknikleri, geçmişte yapılan ve karnın büyük bir kesiyle açıldığı ağır ameliyatların aksine, son derece zarif, minimal invaziv, doku dostu ve iyileşme süreci çok hızlı olan yöntemlerdir.

Bugün dünya genelinde kadınlar için uygulanan en yaygın ve en başarılı yöntem “orta üretra askı ameliyatları”, diğer bir deyişle “Sling” operasyonlarıdır. Bu ameliyatın ardındaki mantık, öksürme veya sıçrama anında aşağı doğru sarkarak açılan idrar yolunun (üretra) orta kısmının tam altına sentetik, vücutla tamamen uyumlu, file benzeri ince bir bant yerleştirmektir. Bu bant, zayıflamış olan doğal dokuların görevini üstlenerek idrar yoluna yeni bir yapay hamak oluşturur. Karın içi basıncı aniden arttığında, idrar yolu bu bandın üzerine yaslanarak hafifçe bükülür ve idrarın dışarı sızması tamamen mekanik bir bariyerle engellenmiş olur.

Askı ameliyatları yerleştirilme rotalarına göre ikiye ayrılır. TVT yönteminde bu ince bant kasık kemiğinin hemen arkasından yukarı doğru geçirilirken, daha sık tercih edilen TOT yönteminde ise bacakların iç kısımlarındaki doğal kas boşluklarından yatay olarak geçirilir. TOT yöntemi, anatomik yapısı gereği idrar kesesine iğne batması veya bağırsak zedelenmesi gibi riskleri neredeyse sıfıra indirdiği için son derece güvenlidir. Çoğunlukla vajina içinden yapılan bir santimetrelik minik bir kesiyle gerçekleştirilen bu işlem ortalama yirmi dakika sürer ve hastalar ameliyat sonrası genellikle birinci gün evlerine yürüyerek, üstelik tamamen kuru bir şekilde dönebilirler. Uzun dönem başarı oranları doksanlı yüzdelerin üzerindedir. Cerrahiyi kaldıramayacak kadar yaşlı veya anestezi riski çok yüksek olan hastalarda ise, idrar yolunun iç yüzeyine endoskopik olarak hacim artırıcı dolgu maddeleri enjekte edilerek kanalın daraltılması sağlanabilir; ancak bu dolguların kalıcılığı askı ameliyatları kadar yüksek değildir.

Erkeklerde Prostat Ameliyatı Sonrası İdrar Kaçırma Nasıl Tedavi Edilir?

Erkeklerde karşılaşılan stres tipi idrar kaçırma vakaları, kadınlardan tamamen farklı bir hikayeye dayanır. Erkek anatomisinde pelvik taban zayıflığı nadir görüldüğünden, sorun genellikle prostat kanseri tedavisi amacıyla gerçekleştirilen radikal prostatektomi isimli büyük ameliyatların ardından ortaya çıkar. Prostat bezi, mesanenin hemen çıkışında idrar yolunu saran bir yapıdır ve kanser cerrahisi sırasında bu bez tamamen çıkarılırken, hemen altındaki idrar tutma kası (dış sfinkter) veya bu kasa giden narin sinir ağları istemeden de olsa hasar görebilir. Bu durum geçici bir iyileşme süreci gerektirebileceği gibi, aylar geçmesine rağmen düzelmeyen kalıcı bir sızıntıya da dönüşebilir.

Böyle şiddetli ve kalıcı kaçırma yaşayan erkekler için modern ürolojinin sunduğu en yüz güldürücü, en kesin ve nihai çözüm “Yapay İdrar Sfinkteri” (Artifisyel Üriner Sfinkter) yerleştirilmesidir. Bu teknolojik harikası cihaz, tamamen vücudun içine gizlenen, dışarıdan kesinlikle belli olmayan ve üç parçadan oluşan akıllı bir mekanizmadır. Birinci parça, idrar yolunun (üretra) etrafını saran ve içi sıvı dolu olan silikon bir kelepçedir (kaf). İkinci parça, karın kaslarının arkasına yerleştirilen basınç ayarlayıcı bir balondur. Üçüncü parça ise testis torbasının (skrotum) içine yerleştirilen ve hastanın parmaklarıyla hissedebileceği küçük bir kontrol pompasıdır.

Sistem dinlenme halindeyken kelepçe sıvı ile doludur ve idrar yolunu sımsıkı kapatarak kişinin tamamen kuru kalmasını sağlar. Hasta tuvalete gidip idrarını yapmak istediğinde, testis torbasındaki o küçük pompaya parmaklarıyla birkaç kez hafifçe basar. Bu hareket, kelepçenin içindeki sıvının geçici olarak karın içindeki balona aktarılmasını sağlar. Kelepçe söner, idrar yolu ardına kadar açılır ve kişi rahatça mesanesini boşaltır. İşeme bittikten yaklaşık iki-üç dakika sonra sıvı, cihazın içindeki akıllı valfler sayesinde otomatik olarak tekrar kelepçeye dolar ve idrar yolunu yeniden güvenle kapatır. Bu teknoloji, günde on ped kullanan ağır hastaları bile tamamen kurutarak onlara sosyal hayatlarını geri veren, hasta memnuniyeti inanılmaz yüksek olan bir cerrahi çözümdür. Daha hafif kaçırması olan erkeklerde ise idrar yoluna alttan destek veren “Erkek Askı (Male Sling)” operasyonları veya hacmi ayarlanabilen “ProACT” balon sistemleri başarıyla uygulanmaktadır.

İlaçlara Yanıt Vermeyen İdrar Kaçırma Durumlarında Hangi İleri Tedaviler Uygulanır?

Aşırı Aktif Mesane teşhisiyle aylar boyunca ilaç tedavisi görmüş, farklı ilaç gruplarını denemiş ancak o ani sıkışma ataklarından, tuvalete koşma telaşından ve gece uykularının bölünmesinden bir türlü kurtulamayan dirençli hastalar için süreç burada bitmez. İlaçların yetersiz kaldığı veya yan etkileri yüzünden kullanılamadığı durumlarda üroloji uzmanları, ileri düzey girişimsel tedaviler olan nöromodülasyon ve botoks uygulamalarını devreye sokar.

Estetik dermatoloji alanında kırışıklıkları açmak için sıkça kullanıldığını bildiğimiz Botulinum Toksin (Botoks), idrar kaçırma tedavisinde de devrim niteliğinde bir kurtarıcıdır. Bu işlem ameliyathane şartlarında, ancak çoğunlukla sadece lokal anestezi veya çok hafif bir uyku hali altında yapılır. Sistoskop adı verilen ince ışıklı bir kamera ile idrar yolundan mesanenin içine girilir. Mesanenin iç yüzeyi detaylıca incelendikten sonra, özel ve çok ince bir iğne yardımıyla mesane kasının yaklaşık yirmi ila otuz farklı noktasına milimetrik dozlarda botoks ilacı zerk edilir. Botoks, mesane kasına giden o hatalı, aşırı ve istemsiz uyarı sinyallerinin bağlantısını geçici olarak keser; adeta kasın fişini çekerek onu sakinleştirir. İşlemin etkisi genellikle ilk haftanın sonunda başlar ve hastalar aniden o acil sıkışma hissinin yok olduğunu fark ederler. Etki süresi kişinin metabolizmasına göre altı ay ile bir yıl arasında değişir; etki azaldığında işlem son derece güvenli bir şekilde tekrar edilebilir.

Bir diğer ileri teknoloji seçeneği ise sinir uyarım teknikleridir. Tıpkı kalpteki ritim bozukluklarını düzenleyen kalp pilleri gibi, mesanenin de ritmini düzenleyen sistemler mevcuttur. Daha basit bir yöntem olan PTNS’de ayak bileğinin hemen iç kısmından geçen tibial sinirin yanına incecik bir akupunktur iğnesi yerleştirilir ve çok hafif elektrik sinyalleri verilir. Bu sinyaller, bacak boyunca yukarı tırmanarak omurilikteki mesane kontrol merkezine ulaşır ve beynin hatalı reflekslerini yavaş yavaş yeniden programlar. Daha kalıcı bir çözüm olan Sakral Nöromodülasyon (Mesane Pili) uygulamasında ise, kuyruk sokumu bölgesindeki sinir köklerine çok ince elektrotlar kalıcı olarak yerleştirilir ve deri altına yerleştirilen kibrit kutusu büyüklüğünde bir çip/pil ile bu sinirlere 7/24 düzenli uyarılar gönderilir. Bu yöntem diğer tüm tedavilere direnç gösteren en zorlu vakalarda bile mesane fonksiyonlarını kalıcı olarak dengelemede harika bir seçenektir.

Çocukluk Çağında Görülen Gece İdrar Kaçırma Sorununa Nasıl Yaklaşılmalıdır?

Yetişkinlerdeki idrar kaçırma problemleri kadar önemli ve sık karşılaşılan bir diğer durum da beş yaşını geçmiş çocuklarda görülen uykuda yatağı ıslatma, tıbbi adıyla gece enürezisi durumudur. Aileleri haklı olarak endişelendiren bu tablo aslında çoğu zaman altta yatan anatomik bir hastalıktan ziyade, çocuğun gelişimsel sürecindeki bazı zamanlama gecikmelerinden kaynaklanır.

Eğer çocuk gündüzleri tamamen kuru kalıyor, sadece derin uykudayken altını ıslatıyorsa, bu duruma monosemptomatik enürezis denir. Burada genellikle sorun, beyin ile mesane arasındaki haberleşmenin uykuda tam çalışmaması, uykunun uyandırılamayacak kadar derin olması veya böbreklerin gece idrar üretimini yavaşlatan hormonun (ADH) henüz çocukta yeterli seviyede salgılanmıyor olmasıdır. Bu çocuklarda ilk adım psikolojik destek ve “Alarm Tedavisi” adı verilen şartlandırma yöntemidir. Çocuğun pijamasına takılan küçük bir sensör, ilk idrar damlası düştüğünde yüksek sesle öterek çocuğu uyandırır; beyin zamanla mesane dolduğunda uyanmayı veya mesaneyi tutmayı öğrenir. İlaç tedavisinde ise gece yatmadan önce alınan ve idrar miktarını azaltan eriyen tabletler oldukça başarılıdır. Ancak çocuğun gündüzleri de ani sıkışmaları varsa, tuvaleti tutmak için bacaklarını çaprazlıyorsa veya gülünce kaçırıyorsa, bu durum daha karmaşık bir mesane disfonksiyonuna işaret eder ve mutlaka yetişkinlerde olduğu gibi detaylı testler yapılarak mesane kasını sakinleştiren ilaçlarla tedavi edilmesi gerekir. Bu süreçte ebeveynlerin sabırlı, anlayışlı ve çocuğu suçlamayan bir tutum sergilemesi tedavinin en kilit noktasıdır.

İdrar Kaçırma Sorunu Yaşayan Bireyler Sağlıklı Yaşama Nasıl Adım Atabilir?

İdrar kaçırma, bedeni ve ruhu esir alan, insanı sevdiklerinden, sosyal hayattan ve özgürlüğünden koparan sinsi bir sorundur. Ancak bu metin boyunca detaylarıyla incelediğimiz gibi, hiçbir hastanın bu durumla yaşamak veya buna katlanmak gibi bir mecburiyeti yoktur. Tıp dünyasının elindeki teşhis araçları, zararsız ilaç seçenekleri, son teknoloji ürünü akıllı cihazlar ve yirmi dakika süren minimal cerrahi teknikler sayesinde başarı oranları neredeyse yüzde yüze yaklaşmaktadır.

Günlük alışkanlıklarda yapılacak ufak değişikliklerden başlayarak, ileri cerrahi yöntemlere kadar uzanan bu geniş yelpazede, her hastanın kendi biyolojisine, yaşına ve yaşam beklentisine uygun kişiselleştirilmiş bir tedavi planı oluşturmak mümkündür. Önemli olan bu sorunu yaşlılığın veya kadınlığın “normal bir bedeli” olarak görmekten vazgeçip harekete geçmektir. Özgürce kahkaha atabildiğiniz, uzun seyahatlere çıkarken rotayı tuvaletlere göre belirlemediğiniz, pedlerden ve endişelerden arınmış kuru ve konforlu bir hayata geri dönmek tamamen sizin elinizdedir.